Sau hơn 3 năm thực thi, Luật Dầu khí năm 2022 đã góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn những điểm cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, nhất là khi Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao và đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng.

Theo Luật sư Trương Thanh Đức - Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, ưu tiên hàng đầu là tăng cường phân cấp, phân quyền tối đa trong quản lý và triển khai các hoạt động dầu khí. Thay vì tập trung quá nhiều thẩm quyền ở cấp Chính phủ, nhiều nội dung có thể được giao cho Bộ Công Thương và Petrovietnam chủ động quyết định.

Các nội dung như kế hoạch lựa chọn nhà thầu, nội dung hợp đồng dầu khí, kế hoạch phát triển mỏ, báo cáo tài nguyên và trữ lượng... nếu được phân cấp hợp lý sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nâng cao tính chủ động của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời giảm chi phí cơ hội cho nhà đầu tư.

Trong một lĩnh vực có tính cạnh tranh quốc tế cao như dầu khí, tốc độ ra quyết định và khả năng phản ứng với thị trường là những yếu tố quan trọng. Một quy trình phê duyệt kéo dài có thể khiến cơ hội đầu tư dịch chuyển sang các quốc gia khác có môi trường pháp lý thuận lợi hơn.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là khẳng định nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật Dầu khí đối với các vấn đề đặc thù của ngành. Theo đó, khi có sự khác biệt giữa Luật Dầu khí và các luật khác liên quan đến trình tự, thủ tục đầu tư, thẩm quyền phê duyệt dự án, quản lý vốn nhà nước, lựa chọn nhà thầu hay cơ chế tài chính, cần ưu tiên áp dụng Luật Dầu khí.

Đề xuất này nhằm bảo đảm tính đặc thù của lĩnh vực dầu khí, vốn có nhiều yêu cầu riêng biệt về kỹ thuật, tài chính và quản trị rủi ro mà các luật chuyên ngành khác khó có thể bao quát đầy đủ. Song song với đó, cần tiếp tục rà soát để loại bỏ các quy định chồng chéo giữa Luật Dầu khí với Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Đất đai và Luật Quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Theo Luật sư Trương Thanh Đức, một hệ thống pháp luật đồng bộ và nhất quán sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể thời gian, chi phí tuân thủ, đồng thời nâng cao tính dự báo của môi trường đầu tư. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các tập đoàn năng lượng quốc tế khi quyết định đầu tư vào các dự án có vòng đời kéo dài hàng chục năm.

Không chỉ tập trung vào các hoạt động dầu khí truyền thống, các đề xuất cũng hướng tới việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của pháp luật để thích ứng với xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Theo đó, cần bổ sung các quy định về công nghệ thu hồi và lưu trữ carbon (CCS), đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho phát triển các lĩnh vực năng lượng mới gắn với hạ tầng dầu khí hiện hữu như điện gió ngoài khơi và hydrogen xanh.

Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhiều quốc gia đang thúc đẩy mục tiêu phát thải ròng bằng "0", trong khi các doanh nghiệp dầu khí trên thế giới cũng đang chuyển dịch sang mô hình năng lượng tích hợp. Việc sớm xây dựng khung pháp lý cho các lĩnh vực này không chỉ giúp tận dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng dầu khí hiện có mà còn mở ra cơ hội thu hút các dòng vốn đầu tư xanh và công nghệ tiên tiến từ quốc tế.

Bên cạnh đó, Luật sư Trương Thanh Đức cũng đề xuất xây dựng cơ chế đặc thù nhằm xử lý các tình huống thực tiễn mà pháp luật hiện hành chưa bao quát hết, nhất là các dự án có tính chất chuỗi đồng bộ giữa khu vực trên biển và đất liền.

Một khung pháp lý linh hoạt hơn sẽ giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp có đủ công cụ để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai dự án mà không phải chờ sửa đổi luật hoặc xin cơ chế riêng.

Theo các đề xuất, việc hoàn thiện Luật Dầu khí không chỉ nhằm cải thiện môi trường đầu tư mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Theo ông, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao thêm quyền tự chủ cho Petrovietnam tạo động lực tăng trưởng mới và phát huy các động lực truyền thống để Petrovietnam đạt tăng trưởng 2 con số thông qua hoàn thiện, nâng cấp pháp luật về dầu khí và xây dựng cơ chế chính sách cho Petrovietnam và các đơn vị thành viên tham gia sâu hơn vào phát triển kinh tế biển (phát triển năng lượng ngoài khơi, dịch vụ cho năng lượng ngoài khơi, xây dựng trung tâm công nghiệp - năng lượng sinh thái là rất cần thiết; đồng thời đẩy mạnh hoạt động đầu tư ra nước ngoài trong lĩnh vực dầu khí, trong đó có hoạt động đầu tư thượng nguồn, dịch vụ dầu khí.

Theo tin từ Petrovietnam