Sau 6 tháng triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW về đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước (DNNN), điều quan trọng nhất không chỉ nằm ở những kết quả bước đầu mà ở sự thay đổi về tư duy quản trị. Theo các chuyên gia, muốn DNNN thực sự trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng thì trước hết phải được vận hành theo đúng logic của một doanh nghiệp, với quyền tự chủ lớn hơn, giảm can thiệp hành chính và chịu sự giám sát của thị trường.

Ông Lê Duy Bình, Chuyên gia kinh tế, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam cho rằng, Nghị quyết 79 tạo ra bước chuyển rất mạnh về tư duy đối với khu vực kinh tế nhà nước. Nếu trước đây DNNN, chủ yếu được nhìn nhận với vai trò giữ ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn thì nay được giao sứ mệnh cao hơn là dẫn dắt, kiến tạo tăng trưởng và tiên phong đổi mới sáng tạo.

Chính sự thay đổi về tư duy này là nền tảng để thúc đẩy những thay đổi căn bản trong quản trị doanh nghiệp. Một trong những điểm đột phá được Nghị quyết 79 đặt ra là tiếp cận quản trị theo các nguyên tắc của OECD. Điều này không đơn thuần là áp dụng một bộ tiêu chuẩn quốc tế, mà là thay đổi cách thức vận hành của DNNN.

"Điều quan trọng nhất là phải tách bạch rõ vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn với vai trò điều hành doanh nghiệp", ông Bình nhấn mạnh.

Theo đó, khi ranh giới giữa chức năng quản lý và điều hành được phân định rõ ràng, các quyết định hành chính sẽ giảm dần, thay vào đó là các quyết định kinh doanh được đưa ra nhanh hơn, sát với diễn biến của thị trường hơn. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp chủ động trong đầu tư, sản xuất kinh doanh và nâng cao khả năng cạnh tranh.

"Nói một cách ngắn gọn, chúng ta sẽ phải kiên quyết bằng cách nào đó để trả lại không gian điều hành một cách tự chủ hơn nữa cho các DNNN như Petrovietnam, Viettel, VNPT, cũng như các DNNN chủ lực khác. Đây là điều kiện tiên quyết để các tập đoàn, tổng công ty nhà nước phát huy hết tiềm năng, có các quyết định kinh doanh gần hơn với thị trường, nhanh chóng hơn và không dựa vào nhiều những quyết định mang tính hành chính”, chuyên gia Lê Duy Bình nhấn mạnh.

Cũng theo chuyên gia, một nút thắt khác là nâng cao tính độc lập của Hội đồng thành viên/Hội đồng quản trị. Tức là Hội đồng thành viên/Hội đồng quản trị cần thực hiện đúng vai trò hoạch định chiến lược và giám sát bộ máy điều hành, thay vì can thiệp sâu vào hoạt động điều hành hằng ngày. Đây cũng là một trong những yêu cầu cốt lõi của các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp theo OECD.

Một thay đổi đáng chú ý khác trong Nghị quyết 79 là đặt DNNN vào môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn với các khu vực kinh tế khác.

Theo ông Bình, cạnh tranh không phải là sức ép tiêu cực mà chính là động lực giúp DNNN lớn mạnh. Khi phải cạnh tranh bằng năng lực thực chất, doanh nghiệp sẽ buộc phải đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả và vươn lên những chuẩn mực cao hơn. Tư duy mà Nghị quyết 79 đưa ra đã đủ mạnh. Điều quan trọng hiện nay là chuyển những định hướng đó thành hành động cụ thể để hình thành một khu vực DNNN thực sự năng động, cạnh tranh và có khả năng dẫn dắt nền kinh tế.

Ở góc độ cơ quan quản lý, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, sau khi Nghị quyết 79 được ban hành ngày 16/1/2026, Chính phủ cùng các bộ, ngành đã khẩn trương xây dựng chương trình hành động và triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm như rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng các đề án tái cơ cấu, đổi mới quản trị và chuyển đổi doanh nghiệp.

Theo bà Thủy, 6 tháng chưa phải khoảng thời gian đủ dài để tạo ra những thay đổi có thể nhìn thấy rõ về kết quả, bởi phía trước vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận là Nghị quyết 79 đã tạo ra sự thay đổi đáng kể về nhận thức của cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp đối với vai trò của DNNN trong giai đoạn phát triển mới.

Bà Thủy cho rằng, những mục tiêu mà Nghị quyết 79 đặt ra như tập trung đầu tư để hình thành các doanh nghiệp mạnh, quy mô lớn, đổi mới quản trị theo chuẩn mực hiện đại... đều là những yêu cầu rất cao. Vì vậy, ngoài việc Nhà nước tiếp tục hoàn thiện thể chế và đồng hành cùng doanh nghiệp, bản thân mỗi DNNN cũng phải chủ động thay đổi tư duy, xây dựng chiến lược và chương trình hành động cụ thể.

Quá trình đổi mới không chỉ diễn ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn phải được thực hiện đồng thời trong quản trị doanh nghiệp để đáp ứng các yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Có thể thấy, sau 6 tháng triển khai, giá trị lớn nhất mà Nghị quyết 79 mang lại chưa phải là những con số về hiệu quả kinh doanh, mà là sự thay đổi trong tư duy phát triển DNNN. Khi quyền tự chủ, quyền tự quyết được mở rộng, quản trị tiệm cận chuẩn mực quốc tế và doanh nghiệp được vận hành theo cơ chế thị trường, khu vực DNNN sẽ có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò tiên phong, dẫn dắt tăng trưởng như kỳ vọng của Nghị quyết.

Theo tin từ Petrovietnam