Những biến động địa chính trị gần đây, đặc biệt tại Trung Đông, cho thấy an ninh năng lượng đang trở thành yếu tố quyết định sức chống chịu của nền kinh tế. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng, việc khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên dầu khí trong nước không chỉ là bài toán kinh tế mà còn gắn với an ninh năng lượng và chủ quyền quốc gia. Vì vậy, những nội dung mới trong dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực tự chủ năng lượng của Việt Nam.

Địa chính trị bất ổn và bài toán tự chủ năng lượng

Mỗi khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, thị trường năng lượng toàn cầu lại biến động mạnh với giá dầu, khí đốt và chi phí vận tải tăng cao. Là nền kinh tế có độ mở lớn, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng khi giá nhiên liệu, chi phí sản xuất và logistics tăng lên, tạo thêm áp lực đối với lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

Thực tế cho thấy, năng lượng không còn đơn thuần là một loại hàng hóa mà đã trở thành vấn đề chiến lược, gắn trực tiếp với tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia. Các cuộc khủng hoảng năng lượng trong những năm gần đây đã để lại bài học rõ ràng: những quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài sẽ luôn đứng trước nguy cơ bị tác động mạnh khi môi trường địa chính trị thay đổi.

Đối với Việt Nam, yêu cầu bảo đảm tự chủ năng lượng càng trở nên cấp thiết khi nhu cầu năng lượng được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới. Tuy nhiên, tự chủ năng lượng không đồng nghĩa với tự cung tự cấp tuyệt đối mà là nâng cao khả năng chủ động về nguồn cung, khai thác hiệu quả các nguồn lực trong nước và giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài.

Trong bối cảnh đó, dầu khí vẫn giữ vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, nhiều mỏ dầu khí chủ lực đã bước sang giai đoạn suy giảm sau thời gian dài khai thác, trong khi các phát hiện mới chủ yếu có quy mô nhỏ, điều kiện phát triển phức tạp và chi phí đầu tư cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải có những cơ chế phù hợp để tận thu hiệu quả nguồn tài nguyên còn lại, góp phần duy trì nguồn cung năng lượng trong nước.

Luật Dầu khí (sửa đổi) và bài toán tận thu tài nguyên

Nếu coi tự chủ năng lượng là mục tiêu thì hoàn thiện thể chế chính là một trong những giải pháp quan trọng để đạt mục tiêu đó.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) là đề xuất bổ sung chính sách ưu đãi đối với hoạt động nâng cao hệ số thu hồi dầu khí và phát triển các mỏ dầu khí cận biên. Đây là hai nội dung mới so với Luật Dầu khí năm 2022, nhằm cụ thể hóa chủ trương tăng cường khai thác, tận thu hiệu quả tài nguyên dầu khí trong nước.

Thực tế, tại nhiều mỏ dầu khí vẫn còn một lượng đáng kể tài nguyên chưa được khai thác hết bằng các phương pháp thông thường. Muốn tận thu phần tài nguyên này, doanh nghiệp phải đầu tư công nghệ hiện đại với chi phí lớn và rủi ro cao.

Việc bổ sung cơ chế ưu đãi cho hoạt động nâng cao hệ số thu hồi dầu khí vì thế không đơn thuần là hỗ trợ doanh nghiệp mà là giải pháp nhằm kéo dài tuổi thọ các mỏ hiện hữu, gia tăng sản lượng khai thác và tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên quốc gia.

Theo TS Phan Ngọc Trung, nguyên Thành viên HĐTV Petrovietnam, Trưởng Ban Tư vấn - Phản biện Hội Dầu khí Việt Nam, phần lớn các phát hiện dầu khí mới của Việt Nam là mỏ nhỏ, mỏ cận biên, phân tán, điều kiện địa chất phức tạp, hàm lượng tạp chất cao, nằm ở vùng nước sâu, xa bờ, chi phí lớn và rủi ro cao. Vì vậy, việc bổ sung cơ chế ưu đãi trong Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm khuyến khích tận thu tài nguyên và phát triển các mỏ cận biên có ý nghĩa quan trọng đối với việc duy trì sản lượng khai thác và nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia.

Nhìn rộng hơn, những chính sách này không chỉ phục vụ mục tiêu gia tăng sản lượng khai thác mà còn góp phần duy trì nguồn cung năng lượng trong nước, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia.

Petrovietnam trước sứ mệnh mới

Trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Hiện nay, Petrovietnam là doanh nghiệp duy nhất tham gia gần như toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng, từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí, vận chuyển và chế biến khí đến sản xuất điện, phân bón và các sản phẩm công nghiệp năng lượng khác.

Không chỉ đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước, Petrovietnam còn là lực lượng nòng cốt bảo đảm nguồn cung dầu khí, khí thiên nhiên và điện năng cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, Petrovietnam đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn khi các mỏ chủ lực suy giảm sản lượng, còn hoạt động tìm kiếm - thăm dò phải mở rộng ra các khu vực nước sâu, xa bờ với chi phí đầu tư cao và rủi ro lớn hơn.

Theo TS Phan Ngọc Trung, việc sửa luật góp phần tạo điều kiện để khai thác tài nguyên dầu khí nhanh hơn, hiệu quả hơn, tận dụng tối đa giai đoạn chuyển tiếp trước khi xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ và sâu rộng hơn. Việc thay đổi luật không làm khác đi bản chất của ngành, mà nhằm thích ứng với thực tiễn mới và bảo đảm khai thác hợp lý nguồn tài nguyên còn lại.

Bởi vậy, các nội dung sửa đổi của Luật Dầu khí liên quan đến nâng cao hệ số thu hồi dầu khí và phát triển mỏ cận biên không chỉ mang ý nghĩa về mặt chính sách mà còn tạo thêm công cụ để Petrovietnam thực hiện tốt hơn vai trò bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Bên cạnh tận thu tài nguyên tại các mỏ hiện hữu, hoạt động tìm kiếm - thăm dò vẫn giữ vai trò quyết định đối với ngành dầu khí. Nếu không có các phát hiện thương mại mới, sản lượng khai thác trong nước sẽ tiếp tục suy giảm trong những năm tới, bất chấp các nỗ lực nâng cao hệ số thu hồi.

Vì vậy, mục tiêu tự chủ năng lượng không chỉ đòi hỏi khai thác hiệu quả hơn những gì đang có mà còn cần tiếp tục đầu tư để tìm kiếm các nguồn tài nguyên mới.

Tự chủ năng lượng gắn với chủ quyền quốc gia

Ngoài giá trị kinh tế, hoạt động dầu khí còn mang ý nghĩa chiến lược trong bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển.

Trong nhiều thập kỷ qua, các công trình dầu khí ngoài khơi không chỉ tạo nguồn thu quan trọng cho đất nước mà còn là minh chứng rõ nét cho sự hiện diện bền vững của Việt Nam trên các vùng biển có ý nghĩa chiến lược.

Trong một thế giới nhiều biến động, khả năng khai thác hiệu quả từng thùng dầu, từng mét khối khí trong nước không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là thước đo năng lực chống chịu của nền kinh tế.

Những nội dung mới được đề xuất trong dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) vì thế không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn cho hoạt động khai thác dầu khí. Xa hơn, đó là bước đi cần thiết để củng cố nền tảng an ninh năng lượng quốc gia, duy trì tăng trưởng kinh tế và nâng cao khả năng tự chủ của đất nước trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.

thoe tin từ Petrovietnam