Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, với khát vọng vươn mình mạnh mẽ nhằm hiện thực hoá 2 mục tiêu chiến lược được xác định tại Đại hội XIII và tiếp tục nhấn mạnh tại Đại hội XIV, hướng tới mốc 100 năm thành lập Đảng (2030) trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Và đến năm 2045 (100 năm thành lập nước) trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Trên lộ trình này, việc xác lập mục tiêu tăng trưởng “hai con số” không chỉ là đích đến mà còn là mệnh lệnh chiến lược. Ở đó, các doanh nghiệp “sếu đầu đàn” đóng vai trò là hạt nhân dẫn dắt, tạo động lực lan tỏa và bệ phóng để nền kinh tế bứt phá, vươn tới những tầm cao mới.

Doanh nghiệp đầu tàu – Lực lượng đồng hành kiến quốc

“Sếu đầu đàn” là các tập đoàn, doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực tài chính và công nghệ cao, đóng vai trò dẫn dắt, tạo bệ đỡ cho nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng. Các doanh nghiệp này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo việc làm, kết nối chuỗi giá trị và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nền kinh tế. Đây không chỉ là những doanh nghiệp kinh doanh đơn thuần mà còn là những định chế chiến lược, đại diện cho sức mạnh công nghệ và đưa thương hiệu quốc gia vươn tầm quốc tế.

Lịch sử của các quốc gia thực hiện công nghiệp hóa thành công đã chứng minh: Một nền kinh tế muốn bứt phá cần có một hệ sinh thái dẫn dắt bởi những “sếu đầu đàn”; đóng vai trò là bệ đỡ vững chắc và lực kéo thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể của toàn bộ nền kinh tế.

Có thể thấy như Samsung của Hàn Quốc, với đóng góp lên tới 20% GDP, đã trở thành biểu tượng đưa quốc gia này từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu vươn lên vị thế cường quốc công nghệ toàn cầu. Petronas của Malaysia không chỉ nắm giữ huyết mạch tài nguyên mà còn là trụ cột tài chính khi duy trì lợi nhuận ổn định 20 - 25 tỷ USD/năm, doanh thu khoảng 70 - 80 tỷ USD/năm. Là đơn vị đóng góp lớn nhất cho ngân sách Malaysia, tài trợ cho các quỹ an sinh - giáo dục - đổi mới quốc gia. Trong khi đó, Equinor của Na Uy đã chuyển mình từ một đơn vị dầu khí thuần túy sang vai trò lực lượng dẫn dắt lộ trình Net Zero, trở thành người mở đường cho kỷ nguyên năng lượng xanh bền vững của Na Uy…

Đối với nước ta, bước vào kỷ nguyên mới, việc phát huy vai trò của những “sếu đầu đàn” là chiến lược then chốt để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng tự cường và vượt qua bẫy thu nhập trung bình.

Trong đó, các doanh nghiệp hàng đầu như Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) chính là hình mẫu tiêu biểu cho bộ truyền lực này. Với doanh thu chiếm 9 - 10% GDP và đóng góp 7 - 9% tổng thu ngân sách quốc gia, Petrovietnam không chỉ là trụ cột tài khóa mà còn là “hạt nhân” kiến tạo các hệ sinh thái công nghiệp xuyên vùng.

Sự hiện diện của những công trình trọng điểm của Petrovietnam như các nhà máy lọc dầu, các cụm công nghiệp khí - điện - đạm tại Bà Rịa - Vũng Tàu (TP HCM) hay Cà Mau,… không đơn thuần là những dự án năng lượng, kinh tế, mà là sự xác lập của các trung tâm công nghiệp hiện đại. Từ các “hạt nhân” này, hàng trăm doanh nghiệp cơ khí, vận tải, cảng biển và dịch vụ công nghệ cao đã hình thành, trực tiếp thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của cả một vùng đất.

Tại Quảng Ngãi, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã tạo nên một cuộc cách mạng kinh tế địa phương. Khi đi vào vận hành nhà máy đã đưa thu ngân sách tỉnh năm 2010 lên mức 15,5 nghìn tỷ đồng (gấp gần 12 lần so với năm 2007), với 92% tỷ trọng đến từ BSR, đơn vị thành viên Petrovietnam quản lý, vận hành NMLD Dung Quất. Đến nay, nhà máy đã đóng góp lũy kế hơn 248,5 nghìn tỷ đồng cho ngân sách, tương đương gấp 3 lần tổng vốn đầu tư ban đầu. Không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng, Lọc dầu Dung Quất còn trở thành "thỏi nam châm" thu hút đầu tư. Tính đến năm 2025, Khu kinh tế Dung Quất đã thu hút gần 18,5 tỷ USD vốn đăng ký, minh chứng cho sức lan tỏa mạnh mẽ của hệ sinh thái công nghiệp lấy lọc hóa dầu làm tâm điểm.

Tương tự tại TP HCM, hệ sinh thái với 20 đơn vị thành viên chủ lực của Petrovietnam đã đóng góp tới 19% GRDP và gần 16% tổng thu ngân sách thành phố giai đoạn 2020 - 2025, khẳng định vị thế trụ cột kinh tế, năng lượng vững chắc tại đầu tàu phía Nam.

Sức lan tỏa của Petrovietnam còn thể hiện rõ nét tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long thông qua Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau. Từ một vùng thuần nông, sự hiện diện của tổ hợp này đã thiết lập chuỗi giá trị khép kín nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, cung ứng hơn 40% nhu cầu phân bón cả nước và góp phần quan trọng đảm bảo an ninh năng lượng cho khu vực. Dự án trọng điểm này không chỉ thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo hàng nghìn việc làm kỹ thuật cao mà còn là tiền đề để toàn vùng Tây Nam Bộ tiến tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững.

Qua đó, có thể thấy, các doanh nghiệp đầu tàu như Petrovietnam có vai trò quan trọng trong dẫn dắt phát triển. Đây không chỉ là một lực lượng kinh tế đơn thuần mà khẳng định tư duy “đồng hành kiến quốc”: tạo ra những giá trị gia tăng vượt trội và động lực tăng trưởng mới, đưa các vùng kinh tế trọng điểm vươn mình mạnh mẽ.

Tại Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Petrovietnam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định, Petrovietnam là một biểu tượng của doanh nghiệp nhà nước, giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước. Tổng Bí thư tin tưởng rằng, Petrovietnam sẽ tiếp tục là trụ cột của nền kinh tế, là "doanh nghiệp Dân tộc" vì lợi ích quốc gia, là niềm tự hào của Đảng, Nhà nước và Nhân dân; góp phần hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm của đất nước và khát vọng xây dựng nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.

Đột phá thể chế: Khai phóng tiềm năng cho các “lực kéo” chiến lược

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới, việc chỉ duy trì các nguồn lực hiện có là chưa đủ. Đất nước cần những cú hích từ các “lực kéo” chiến lược. Các đột phá về cơ chế, chính sách thời gian qua đã khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc nâng tầm các doanh nghiệp đầu tàu thành lực lượng vật chất cốt lõi của nền kinh tế.

Nghị quyết 79-NQ/TW kỳ vọng khai phóng mạnh mẽ tiềm năng của doanh nghiệp nhà nước. Trong đó, đặt ra mục tiêu xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào một số chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế.

Bên cạnh các đột phá về chính sách qua các Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị như: Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; và tiếp đến là Nghị quyết 79-NQ/TW tiếp tục khẳng định đường hướng của Đảng, và Nhà nước trong phát triển nền kinh tế trong kỷ nguyên mới nói chung và các doanh nghiệp đầu tàu nói riêng. Trong đó, DNNN được xác định giữ vai trò “lực kéo” chiến lược, đặc biệt trong các lĩnh vực nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Để các DNNN thực sự trở thành “lực đẩy” cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, TS Nguyễn Hữu Lương, chuyên gia cao cấp Viện Dầu khí Việt Nam cho rằng, cần có ba đột phá: Thứ nhất, trao quyền tự chủ lớn hơn trong đầu tư - tài chính, đặc biệt ở các dự án hạ tầng, năng lượng, đổi mới công nghệ. Thứ hai, cho phép chấp nhận rủi ro có kiểm soát, thay vì “không sai thì mới an toàn”, bởi các dự án nền móng luôn chứa rủi ro về vốn, thị trường và công nghệ. Thứ ba, đổi cách đánh giá: không chỉ nhìn lợi nhuận ngắn hạn mà tính cả hiệu quả lan tỏa, đóng góp vào tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và các mục tiêu dài hạn. Những cải cách này là chìa khóa để DNNN thực sự trở thành “bộ truyền lực” chính sách trong giai đoạn tăng tốc kinh tế.

Trong giai đoạn 2026-2030, TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng nhấn mạnh, cần nhìn nhận những tập đoàn như Petrovietnam là “lực lượng đồng hành kiến quốc”. Việc kiên trì cải cách và nâng cao chất lượng thể chế chính là chìa khóa để xóa bỏ các điểm nghẽn, giúp những “sếu đầu đàn” này giải phóng hoàn toàn nguồn lực, đóng vai trò bộ truyền lực chính sách đưa nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc bền vững.

Việc khơi thông nguồn lực cho những “sếu đầu đàn” không chỉ là bài toán kinh tế, mà là chiến lược để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới. Khi tư duy “đồng hành kiến quốc” của các doanh nghiệp được tiếp sức bởi những đột phá về thể chế, các doanh nghiệp dân tộc sẽ trở thành những bộ truyền lực mạnh mẽ, kéo theo sự bứt phá của cả một hệ sinh thái quốc gia.