Từ khai thác dầu khí đến xây dựng hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng và chuyển dịch năng lượng xanh, Petrovietnam đang và sẽ tiếp tục là “lực đẩy” quan trọng cho sự phát triển của khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trong cấu trúc đô thị hợp nhất của TP Hồ Chí Minh.

1. Trong cấu trúc kinh tế của TP Hồ Chí Minh, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) là một trong những lực lượng kinh tế quan trọng. Đóng góp của Tập đoàn ước khoảng 19% GRDP của thành phố - một tỷ trọng phản ánh rõ vai trò trụ cột trong tăng trưởng của đô thị hợp nhất, đặc biệt ở các ngành công nghiệp - năng lượng nền tảng.

Không chỉ hiện diện qua các chỉ số kinh tế, Petrovietnam còn gắn bó mật thiết với đời sống đô thị. Gần 36.000 cán bộ và người lao động Petrovietnam đang sinh sống và làm việc tại TP Hồ Chí Minh mở rộng, hình thành một cộng đồng lao động quy mô lớn, có trình độ chuyên môn cao, đồng hành trực tiếp cùng sự phát triển của thành phố. Với quy mô dân số, thị trường và nguồn lực mở rộng sau hợp nhất, TP Hồ Chí Minh mở rộng trở thành địa bàn chiến lược trong tầm nhìn phát triển dài hạn của Tập đoàn.

Mức độ tập trung hoạt động công nghiệp - năng lượng tại khu vực này cũng cho thấy vai trò trung tâm khó thay thế. Phần lớn các lô, mỏ dầu khí và khí trong nước; nhà máy xử lý - chế biến khí và sản xuất phân bón; hệ thống đường ống dẫn khí dài khoảng 1.000 km trên tổng chiều dài khoảng 1.300 km toàn quốc; cùng nhiều kho chứa, trạm nạp tập trung tại đây... Sự tập trung này là kết quả của quá trình tích lũy dài hạn về hạ tầng, nhân lực và năng lực quản trị, tạo nền tảng để TP Hồ Chí Minh mở rộng đảm đương vai trò trung tâm năng lượng của cả vùng.

Cách đây 35 năm, khi tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được thành lập, địa phương chỉ có 5 đơn vị hành chính, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều thiếu thốn; tỷ lệ đói nghèo giai đoạn 1992-1995 lên tới khoảng 25% dân số. Trong bối cảnh ấy, dầu khí đã trở thành động lực đặc biệt, mở ra hướng phát triển mới cho vùng đất ven biển này.

Dấu mốc phát hiện mỏ Bạch Hổ năm 1975 và đưa vào khai thác thương mại năm 1986 không chỉ mở ra kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam, mà còn đặt nền móng cho sự phát triển hiện đại của toàn bộ khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh hiện nay. Trên nền tảng đó, các mỏ Rồng, Đại Hùng, Lan Tây - Lan Đỏ lần lượt được khai thác hiệu quả, đưa Vũng Tàu trở thành trung tâm khai thác dầu khí lớn nhất nước.

 Từ hoạt động khai thác ngoài khơi, một hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng hoàn chỉnh dần hình thành trên bờ, bao gồm các căn cứ dịch vụ dầu khí, cảng chuyên dụng, hệ thống đường ống Nam Côn Sơn, Bạch Hổ - Dinh Cố, cùng các nhà máy chế biến khí quy mô lớn. Đây là quá trình phát triển mang tính cấu trúc, tạo nền tảng lâu dài cho tăng trưởng địa phương.

Trong hệ sinh thái đó, Vietsovpetro giữ vai trò hạt nhân. Không chỉ là đơn vị chủ lực trong khai thác ngoài khơi, Vietsovpetro còn là lực kéo thúc đẩy các ngành công nghiệp hỗ trợ, từ dịch vụ kỹ thuật biển, cơ khí, cảng biển đến logistics... Sự hiện diện ổn định, bền bỉ của Vietsovpetro đã góp phần định hình khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu như một đô thị công nghiệp - dịch vụ gắn với biển, tạo bản sắc phát triển riêng so với nhiều địa phương ven biển khác.

Trong giai đoạn trước khi không gian TP Hồ Chí Minh mở rộng được hình thành, lĩnh vực năng lượng của Petrovietnam là trụ cột đã giữ vai trò chi phối cấu trúc kinh tế địa phương. Trong những năm đầu thập niên 2020, nguồn thu từ dầu khí và các hoạt động năng lượng tạo ra quy mô giá trị rất lớn, có thời điểm chiếm hơn 40% GRDP. Điều đó cho thấy năng lượng đã trở thành “trụ đỡ”, giúp địa phương duy trì tăng trưởng, tự cân đối ngân sách và gia tăng đóng góp cho Trung ương.

Từ nền tảng khai thác, Petrovietnam từng bước mở rộng sang các lĩnh vực công nghiệp - năng lượng có giá trị gia tăng cao hơn, từ khí - điện, hóa chất - hóa dầu (trong đó có Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - PVFCCo - Phú Mỹ), đến chế tạo giàn khoan, kết cấu biển, dịch vụ hậu cần và đóng tàu với sự tham gia của Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), Công ty CP Chế tạo Giàn khoan Dầu khí (PV Shipyard), Công ty CP Kết cấu Kim loại và Lắp máy Dầu khí (PVC-MS)... Nhờ đó, Vũng Tàu không chỉ là nơi “có dầu”, mà trở thành nơi làm chủ chuỗi giá trị năng lượng.

Chính từ thực tiễn đó, mối quan hệ hợp tác giữa Petrovietnam và địa phương luôn nhận được sự đánh giá cao từ các thế hệ lãnh đạo. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Thọ khẳng định, Petrovietnam là một trong những trụ cột quan trọng nhất của kinh tế địa phương. Theo ông, những đóng góp của Tập đoàn không chỉ thể hiện qua nguồn thu ngân sách ổn định, mà còn lan tỏa sâu rộng tới phát triển công nghiệp - dịch vụ và an sinh xã hội. Sự hiện diện bền bỉ của Petrovietnam trong nhiều thập kỷ đã tạo dựng niềm tin xã hội rõ nét, để người dân địa phương nhìn nhận vai trò của dầu khí không chỉ bằng con số, mà bằng sự gắn bó và niềm tự hào.

2. Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu, việc khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu được định hướng trở thành trung tâm năng lượng quốc gia, đặc biệt là trung tâm điện gió ngoài khơi, không phải là lựa chọn ngẫu nhiên. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh yêu cầu này như một định hướng chiến lược dài hạn, gắn với bảo đảm an ninh năng lượng vùng trong chuyến thăm Trung tâm công nghiệp năng lượng và hậu cần kỹ thuật của Petrovietnam/PTSC vừa qua.

Cơ sở của định hướng ấy nằm ở di sản dầu khí được tích lũy hơn bốn thập kỷ tại địa phương. Điện gió ngoài khơi, LNG hay hydro đều đòi hỏi những năng lực kỹ thuật biển tương đồng với dầu khí: khảo sát địa chất, thiết kế kết cấu ngoài khơi, chế tạo chân đế, logistics biển, vận hành cảng chuyên dụng, bảo trì dưới nước và quản trị rủi ro môi trường... Đây đều là những năng lực đã được rèn giũa tại Vũng Tàu qua hàng trăm công trình ngoài khơi.

Một lợi thế quyết định khác là hạ tầng cảng biển. Cụm cảng dịch vụ dầu khí của Vietsovpetro và PTSC, cùng Cái Mép - Thị Vải, tạo nên cấu trúc hiếm có: cảng công nghiệp phục vụ lắp dựng ngoài khơi đặt liền kề cảng cửa ngõ quốc tế, kết nối trực tiếp với chuỗi logistics toàn cầu. Đây cũng chính là mô hình mà các trung tâm điện gió ngoài khơi lớn trên thế giới đang vận hành. Các dự án như kho LNG Thị Vải 1 triệu tấn (đang nâng cấp lên 3 triệu tấn), cùng các kế hoạch điện gió ngoài khơi, đang tiếp tục củng cố vai trò của khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trong bảo đảm an ninh năng lượng cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước nói chung.

Sau khi TP Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương được sáp nhập, một không gian phát triển mới đang hình thành với yêu cầu rất cao về năng lượng, hạ tầng và công nghiệp. Trong cấu trúc ấy, Petrovietnam không chỉ là trụ cột kinh tế, mà còn là hạt nhân bảo đảm an ninh năng lượng, lực kéo cho công nghiệp vùng và đối tác chiến lược trong tiến trình chuyển dịch xanh.

Nhìn lại toàn bộ hành trình qua, có thể thấy Vũng Tàu lớn lên cùng dầu khí, cùng Petrovietnam. Và khi bước sang kỷ nguyên chuyển dịch năng lượng, mối quan hệ đồng hành ấy đang được nâng lên tầm cao mới, nơi Petrovietnam tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong sự phát triển xanh, hiện đại và bền vững của TP Hồ Chí Minh mở rộng và cả vùng kinh tế phía Nam.