Từ các định hướng lớn của Đảng, chỉ đạo của Chính phủ về tự chủ năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch... xăng sinh học E10 đang có một hành lang chính sách ngày càng rõ ràng. Với vai trò là doanh nghiệp nhà nước lớn nhất, có hệ sinh thái năng lượng hoàn thiện nhất, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các đơn vị thành viên đã thể hiện năng lực hành động mạnh mẽ để sớm cụ thể hóa định hướng, chính sách, sớm đưa lộ trình E10 vào thực tế cuộc sống.

Những định hướng lớn mở đường

Việc triển khai lộ trình xăng sinh học E10 nằm trong những định hướng lớn của Đảng, Chính phủ về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển năng lượng sạch, giảm phát thải, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao khả năng tự chủ của nền kinh tế Việt Nam trước biến động năng lượng toàn cầu.

Ở cấp chiến lược, Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 là một nền tảng quan trọng. Tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết là năng lượng phải đi trước một bước, bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng là tiền đề quan trọng cho phát triển đất nước. Trong bối cảnh địa chính trị, thị trường dầu thô, chuỗi cung ứng nhiên liệu và xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu đều biến động mạnh, yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và phát triển năng lượng sạch, ít phát thải trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Đặt trong những định hướng chiến lược đó, xăng sinh học E10 có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của một sản phẩm nhiên liệu thông thường. Theo số liệu của Bộ Công Thương, nhu cầu xăng dầu cho thị trường trong nước năm 2025 là khoảng 26,4 triệu tấn. Trong đó, cơ cấu sử dụng dầu diesel khoảng 53% (tương đương 13,99 triệu tấn), các loại xăng là 45% (tương đương 11,88 triệu tấn), các loại khác là 2% (tương đương 0,52 triệu tấn). Tại thị trường Việt Nam hiện tại chưa triển khai sử dụng dầu diesel sinh học, nhưng khi tính toán một cách cơ học, nếu toàn bộ xăng trên thị trường nội địa là xăng E10 (phối trộn 10% nhiên liệu sinh học) thì Việt Nam sẽ giảm được 1,18 triệu tấn xăng khoáng truyền thống. Đây chính là điểm giao giữa mục tiêu môi trường và mục tiêu an ninh năng lượng: xanh hơn, nhưng cũng chủ động hơn.

Cùng với Nghị quyết 70-NQ/TW, Kết luận 14-KL/TW ngày 20/3/2026 của Bộ Chính trị về bảo đảm nguồn cung, ổn định giá nhiên liệu trong tình hình mới tiếp tục đặt ra yêu cầu sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nguyên liệu, nhiên liệu dài hạn. Đây là một điểm rất đáng chú ý khi nhìn vào vai trò của ethanol và xăng sinh học. Bởi trong một hệ thống cung ứng nhiên liệu hiện đại, dự trữ và tự chủ không chỉ dừng ở dầu thô hay xăng khoáng, mà còn bao gồm các nguồn nhiên liệu bổ sung, có khả năng thay thế một phần nhiên liệu truyền thống khi cần thiết.

Từ những định hướng chiến lược của Bộ Chính trị, Chính phủ đã cụ thể hóa bằng các chỉ đạo điều hành trực tiếp. Chỉ thị 07/CT-TTg ngày 26/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học (NLSH) tại Việt Nam cho thấy sự vào cuộc nhanh chóng, đồng bộ và khẩn trương của cả hệ thống. Tiếp đó, Chỉ thị 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện tiếp tục củng cố yêu cầu sử dụng xăng sinh học E10 gắn với mục tiêu giảm tiêu thụ xăng khoáng và tăng tỷ trọng nhiên liệu sạch.

Mới đây nhất, tại cuộc làm việc với Bộ Công Thương ngày 22/4/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu ngành Công Thương bảo đảm an ninh năng lượng, không để thiếu điện, xăng dầu trong mọi tình huống. Đồng thời, khẩn trương rà soát, tái cơ cấu hệ thống kinh doanh, phân phối xăng dầu theo hướng giảm khâu trung gian, giảm chi phí, triển khai xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia và đẩy nhanh việc sử dụng xăng E10. Chỉ đạo này của Thủ tướng Lê Minh Hưng cho thấy E10 không chỉ được đặt trong lộ trình chuyển dịch xanh, mà còn gắn trực tiếp với yêu cầu bảo đảm nguồn cung, giảm chi phí lưu thông và củng cố an ninh năng lượng quốc gia.

Ở cấp quản lý ngành, Bộ Công Thương đã cụ thể hóa lộ trình E10 bằng Thông tư 50/2025/TT-BCT ngày 7/11/2025, quy định áp dụng tỷ lệ phối trộn NLSH với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam. Theo lộ trình này, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì trên toàn quốc phải được phối trộn, pha chế thành xăng sinh học E10 để sử dụng cho động cơ xăng. Bên cạnh đó, thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng tại Chỉ thị 07/CT-TTg và Chỉ thị 09/CT-TTg, Bộ Công Thương đã tổ chức lấy ý kiến, rà soát điều kiện và xem xét phương án đẩy sớm việc triển khai E10 nếu doanh nghiệp đáp ứng đủ nguồn ethanol, hạ tầng pha chế, logistics, phân phối và bán lẻ.

Nhìn tổng thể, chính sách, cơ chế về xăng E10 đã hình thành theo ba tầng rõ rệt. Tầng thứ nhất là định hướng chiến lược của Đảng, với trọng tâm là an ninh năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và phát triển năng lượng sạch. Tầng thứ hai là chỉ đạo điều hành của Chính phủ, yêu cầu đẩy mạnh sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng NLSH, gắn E10 với tiết kiệm năng lượng và chuyển dịch xanh. Tầng thứ ba là quy định cụ thể của Bộ Công Thương, xác lập lộ trình phối trộn và sử dụng xăng E10 trên toàn quốc. Và với vai trò là doanh nghiệp nhà nước lớn nhất, có hệ sinh thái năng lượng hoàn thiện nhất, Petrovietnam cùng các đơn vị thành viên đã thể hiện năng lực hành động mạnh mẽ để sớm cụ thể hóa định hướng, chính sách, sớm đưa lộ trình E10 vào thực tế cuộc sống.

Tiên phong đưa chính sách vào thực tế cuộc sống

Khi cơ chế, chính sách đã mở đường, Petrovietnam đã ngay lập tức thực hiện lộ trình E10. Hành động đầu tiên và có ý nghĩa nền tảng là khôi phục nguồn ethanol trong nước. Nhà máy NLSH Dung Quất, do Công ty cổ phần NLSH miền Trung (BSR-BF) quản lý, là một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi nhiên liệu sinh học. Việc đưa Nhà máy trở lại vận hành không chỉ là phục hồi một dự án công nghiệp, mà còn là “khơi thông” nguồn E100 phục vụ phối trộn E10. Để độc giả có cái nhìn chi tiết, cụ thể hơn về quá trình “hồi sinh” nhà máy quan trọng này, PetroTimes sẽ có một bài viết riêng gửi tới độc giả ở các kỳ tiếp theo của loạt bài này.

Trở lại câu chuyện từ chính sách đến hành động của NLSH, Petrovietnam đã chỉ đạo vận hành lại Nhà máy NLSH Dung Quất, hướng tới mục tiêu nâng công suất lên 100.000 m³/năm. Với sản lượng này, nếu dùng để pha trộn xăng E10, nguồn ethanol từ Nhà máy NLSH Dung Quất có thể đáp ứng xấp xỉ 20% nhu cầu ethanol trong nước. Con số này có ý nghĩa rất lớn trong giai đoạn đầu triển khai lộ trình, khi thị trường cần một nguồn E100 ổn định, có thể kết hợp với nhập khẩu để bảo đảm cung ứng.

Từ góc độ chính sách, việc nhanh chóng “hồi sinh” Nhà máy NLSH Dung Quất cũng đáp ứng đúng yêu cầu của Chính phủ và Bộ Công Thương về kết hợp nhập khẩu với phục hồi sản xuất trong nước để cân đối nguồn cung ethanol. Nếu chỉ dựa vào nhập khẩu, lộ trình E10 sẽ chịu tác động lớn từ giá cả, logistics và biến động thị trường quốc tế. Ngược lại, khi có nguồn ethanol nội địa, Việt Nam có thêm dư địa chủ động, đồng thời khôi phục một chuỗi giá trị liên quan đến nông nghiệp, chế biến và năng lượng.

Ở khâu lọc dầu và phối trộn, với vai trò là đơn vị vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất (nơi sản xuất khoảng 30% xăng dầu cho thị trường trong nước), Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) sẽ giữ vai trò then chốt. Ở khâu này, BSR sẽ sản xuất xăng nền và sở hữu hệ thống bồn bể, hạ tầng pha chế, kiểm soát chất lượng, xuất bán sản phẩm. Trong chuỗi E10, ethanol nhiên liệu từ BSR-BF được chuyển sang Nhà máy Lọc dầu Dung Quất để phối trộn với xăng khoáng, tạo ra xăng sinh học E10 RON95 trước khi đưa ra thị trường.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Việt Thắng - Tổng Giám đốc BSR cho biết: “Việc triển khai lộ trình sản xuất xăng E10 không chỉ là yêu cầu thực hiện chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ và Bộ Công Thương, mà còn là bước đi tất yếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn. Để thực hiện nhanh lộ trình này, BSR và đơn vị thành viên là BSR-BF đã rất nhanh chóng thực hiện mọi giải pháp để sớm đưa vào hoạt động trở lại Nhà máy NLSH Dung Quất nhằm chủ động nguồn E100 dành cho phối trộn xăng E10 RON95”.

Không dừng lại ở nguồn cung E100, nguồn cung xăng nền và công tác phối trộn, Petrovietnam còn hành động mạnh mẽ ở khâu thị trường thông qua hệ thống phân phối của Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) trên cả nước. Trong hệ sinh thái của Petrovietnam, đây là đơn vị có mạng lưới phân phối, bán lẻ rộng khắp, trực tiếp đưa E10 đến người tiêu dùng. PVOIL đã thí điểm kinh doanh E10 RON95 từ ngày 1/8/2025 tại Hà Nội, Hải Phòng, sau đó mở rộng ra các địa phương khác như Đà Nẵng, Quảng Ngãi, TP HCM và nhiều tỉnh, thành. Đến tháng 4/2026, PVOIL đã cung ứng E10 qua 558 cửa hàng và chuẩn bị triển khai trong toàn hệ thống gần 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước. Để tăng tốc phân phối E10, PVOIL cũng đã chuẩn bị hạ tầng pha chế, tồn trữ và bán lẻ. Tính đến tháng 4/2026, đơn vị đã xây dựng được 13 điểm pha chế xăng E10 trên toàn quốc. Các kho, bồn chứa, đường ống công nghệ, quy trình vận hành, hệ thống xuất nhập và mạng lưới cửa hàng cũng được rà soát, nâng cấp để sẵn sàng cho triển khai diện rộng.

Nhìn một cách tổng thể, hành động của Petrovietnam trong việc đưa chính sách E10 vào thực tế là vô cùng nhanh chóng. Trên thực tế, ngay từ tháng 2/2026, ông Lê Xuân Huyên - Phó Tổng Giám đốc phụ trách Ban Điều hành Petrovietnam đã yêu cầu toàn hệ thống phát huy tối đa lợi thế các chuỗi giá trị liên kết, trong đó chuỗi lọc - hóa dầu tiếp tục là động lực tăng trưởng then chốt. Ông đồng thời chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy sản xuất, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, bảo đảm sản xuất, pha chế xăng E10, phát triển các trung tâm công nghiệp năng lượng sinh thái và nâng cao năng lực quản trị rủi ro trước biến động thị trường.

Chính chuỗi liên kết ấy đã tạo nên lợi thế khác biệt của Petrovietnam. Nhiều doanh nghiệp năng lượng khác có thể tham gia một khâu của thị trường, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có khả năng tổ chức đồng thời nguồn E100, xăng nền, phối trộn, xuất bán và bán lẻ như Petrovietnam.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc, E10 là một bước đi thực tế, phù hợp với điều kiện hạ tầng và thị trường hiện nay. Khi chính sách “mở đường” và Petrovietnam đã hành động, triển khai lộ trình E10 đồng bộ trong toàn hệ sinh thái đã mở thêm một hướng đi cho tự chủ năng lượng, phục hồi chuỗi giá trị NLSH trong nước và nâng cao sức chống chịu của hệ thống năng lượng quốc gia.

Bài 1: Xăng E10 - Nhiên liệu sạch, tương lai xanh